مواد پتروشیمی پلیمری چیست و چگونه به فروش می‌رسد؟ کاربرد و نحوه قیمت گذاری

مواد پتروشیمی پلیمری از جمله محصولات باارزش در قرن جدید هستند که در صنایع بسیاری از آن استفاده می‌شود. این مواد از فرآوری نفت و گاز طبیعی تولید می‌شوند و نقش اساسی در زندگی ما ایفا می‌کنند. پلاستیک، رزین و الاستومر از جمله مواد پلیمری پرکاربرد در زندگی امروزه ما هستند.

فروش مواد پلیمری برای صاحبان کسب‌وکارهای مربوطه دغدغه مهمی شده است. نحوه قیمت‌گذاری و امکان خرید از منابع متعدد باعث شده است اکثر افراد در زمان خرید مواد پتروشیمی با مشکل روبرو شوند.

ما در این مقاله تلاش کرده‌ایم ضمن بررسی نحوه قیمت‌گذاری مواد پتروشیمی پلیمری، راهکارهایی برای تأمین بهتر و سریع‌تر این مواد معرفی کنیم.

مواد پلیمری چیست؟

پلیمر به دسته‌ای از مواد طبیعی یا مصنوعی گفته می‌شود که حاصل اتصال چند مولکول به یکدیگر است. حاصل این اتصال‌ها یک زنجیره ماکرومولکول است که به آن پلیمر می‌گویند.

پلیمرها به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند. پلیمرهای طبیعی در طبیعت یافت می‌شوند و بسیار زیاد هستند که از آنها می‌توان به پروتئین‌ها، سلولز و نشاسته اشاره کرد. اما پلیمرهای مصنوعی که به آن مواد پتروشیمی نیز گفته می‌شود، دارای ترکیب‌های بسیار زیادی هستند که از آن جمله می‌توان به پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن و PVC اشاره کرد.

*برای بررسی دقیق‌تر پلیمر و کاربرد آن در صنایع مختلف می‌توانید این مقاله را مطالعه نمایید.

تقسیم‌بندی مواد پتروشیمی پلیمری

 تقسیم یا گریدبندی پتروشیمی، نوعی درجه‌بندی پلیمر تولیدی است که بر اساس استانداردهای ساخت، دسته‌بندی می‌شوند. در واقع فروش مواد پتروشیمی نیز بر همین اساس انجام می‌شود. البته این را هم باید اشاره کرد که تولیدکنندگان مواد پلاستیکی بر اساس گریدبندی، می‌توانند مواد مناسب را برای کاربردهای خود خریداری کنند.

بر همین اساس مواد پتروشیمی پلیمری به دو گرید ON GRADE و OFF GRADE تقسیم‌بندی می‌شوند. طبق نظر تولیدکنندگان، تفاوت گریدهای پلیمر پتروشیمی عبارت است از:

ON GRADE

زمانی که تولید مواد پتروشیمی پلیمری مطابق با تمام استانداردهای سازنده است و مشخصات فنی مواد، با ادعای تولیدکننده تطابق دارد؛ در بازار به این مواد، آن گرید می‌گویند. “آن گریدها” از قیمت بالاتری برخوردار هستند.

OFF GRADE

بر عکس مواد آن گرید، پلیمرهای OFF GRADE در زمان تولید دچار انحراف معیار شده‌اند و دارای کیفیت مطلوب نیستند. این مواد از برخی استانداردهای ظاهری، مکانیکی، فیزیکی و… دور بوده و در نتیجه قیمت مواد پتروشیمی آف گرید کمتر از مواد آن گرید است.

نام دیگری که مواد پتروشیمی پلیمری OFF GRADE در بازار به آن مصطلح است، کلوخه پتروشیمی است.

پرکاربردترین مواد پلیمری پتروشیمی در بازار ایران

اینکه بتوان آمار دقیقی از مواد پتروشیمی پلیمری تولید شده در جهان ارائه داد؛ امری سخت و شاید غیرممکن است اما می‌توان ادعا کرد که تاکنون بیش از صد مدل مواد پلیمری اصلی در جهان تولید شده‌اند که ما در این قسمت به پلیمرهای پرکاربرد و پرفروش در ایران اشاره می‌کنیم.

1- پلی‌اتیلن PE

نه‌تنها در ایران، بلکه در همه جهان، پلی‌اتیلن یکی از پرکاربردترین پلیمرهایی است که طرفداران زیادی دارد. این ماده از اتصال مونومرهای اتیلن به یکدیگر تولید می‌شود. پلی‌اتیلن در تولید کیسه‌های پلاستیکی، لوله‌ها و فیلم‌های بسته‌بندی مورداستفاده قرار می‌گیرند.

2- پلی‌پروپیلن

یکی دیگر از مواد پتروشیمی پلیمری پرکاربرد در ایران، پلی‌پروپیلن است. این پلیمر از مونومر پلی‌پروپیلن ساخته می‌شوند. پلی‌پروپیلن‌ها یکی از پرکاربردترین پلیمرها در صنعت نساجی هستند که با آن الیاف تولید می‌شود. سبکی، استحکام و مقاومت در برابر خواص شیمیایی و مکانیکی از جمله خصوصیات این مواد هستند.

3- پلی‌اتیلن ترفتالات

از جمله مواد پلیمری ترموپلاستیک می‌توان به پلی‌اتیلن ترفتالات اشاره کرد که در اصطلاح به آن پت PET  می‌گویند و برای تولید پت یا بطری‌های آب‌معدنی از آن استفاده می‌شود.

4- PVC

پلیمر PVC یا پلی‌وینیل کلراید از جمله پلیمرهای پتروشیمی است که در ایران کاربرد زیادی دارد. از این پلیمر بیشتر برای تولید درب و پنجره‌های دوجداره، لوله‌های آب و اتصالات استفاده می‌شود.

تفاوت مواد پتروشیمی پلیمری و گرانول

شاید شما اگر قصد خریدوفروش مواد پلیمری را داشته باشید، کلمه‌هایی مثل گرانول، فیلم، ورق و پودر را شنیده‌اید. اما این مواد چه تفاوتی با یکدیگر دارند.

مواد پتروشیمی پلیمری که در مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی و از مشتقات نفتی تولید می‌شوند در حقیقت موادی هستند که از سنتر و فعل‌وانفعال‌های شیمیایی به شکل پودر تولید می‌شوند. اما این مواد برای تولید نهایی معمولاً مفید نیستند و باید تغییر شکل یا قالب بدهند برای این کار در کارخانه‌های واسط، مواد به شکل‌های مختلف تغییر شکل می‌دهند.

گرانول

ماده اصلی تولید پلاستیک، گرانول است. برای تولید گرانول از مواد پودری پلیمری، نیاز به دستگاه گرانول ساز داریم. در این دستگاه، مواد پلیمری به‌وسیله حرارت به شکل خمیر درآمده و بعد از فرایندی خاص، گرانول به شکل دانه‌های عدس از دستگاه خارج می‌شود. خواص گرانول از نظر شیمیایی تفاوت زیادی با پلیمر اولیه ندارد و معمولاً دارای یک خواص فیزیکی و شیمیایی مشابه هستند. البته این امکان وجود دارد که گرانول از بازیافت مواد ضایعات تولید شود که به آن گرانول بازیافتی می‌گویند که در آن صورت خواص گرانول بازیافتی با پلیمر اولیه متفاوت خواهد بود.

مستربچ

مستربچ همان گرانول است با این تفاوت که در زمان تولید گرانول، به مواد پلیمری، افزودنی‌های اضافه می‌شود که خواص اولیه پلیمر را تغییر می‌دهد. به طور مثال ما در بازار با انواع مستربچ روبرو هستیم که شامل مستربچ‌های ضد بو، ضدقارچ، ضدرطوبت، آنتی‌باکتریال و ضد اشعه ماورای‌بنفش و… است. همچنین می‌توان با واردکردن مواد رنگی به خمیر گرانول، مستربچ‌های رنگی تولید کرد.

در واقع برای افزایش و بهبود خواص پلیمر، بسته به مصرف، در زمان خوراک‌دهی مواد پلیمری، به دستگاه گرانول ساز افزودنی‌هایی خاص، اضافه شده و مستربچ تولید می‌شود.

نحوه فروش مواد پلیمری

به‌طورکلی در تمام جهان خرید مواد پتروشیمی پلیمری، توسط بورس انجام می‌شود؛ اما در ایران علاوه بر بورس کالا، نهادهای دیگری نیز هستند که فروش مواد پلیمری را انجام می‌دهند. این نهادها عبارت‌اند از:  

بازار بورس کالا

 اصولاً بازار بورس، بازاری سازمان‌یافته است که در آن سهام شرکت‌ها، اوراق بهادار و کالاها بر اساس عرضه و تقاضا معامله می‌شوند. این بازار با نظارت نهادهای مالی، بستری امن و شفاف برای سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند. اما بازار بورس کالا بازاری است که مواد اولیه صنعتی، کشاورزی و پتروشیمی بر اساس عرضه و تقاضا قیمت‌گذاری شده و به مشتریان ارائه می‌گردد. اگر شما قصد خرید مواد پتروشیمی پلیمری را دارید یکی از روش‌ها بازار بورس کالاست اما باید بدانید خرید از این بازار برای همه امکان‌پذیر نیست و دشواری‌های خاص خود را دارد.

پتروشیمی‌ها

سؤالی که به ذهن متبادر می‌شود آن است که آیا می‌توان به شکل مستقیم از خود پتروشیمی‌ها مواد پلیمری خریداری کرد؟ پاسخ این سوال مثبت است. شما می‌توانید از پتروشیمی، مواد پلیمری خریداری کنید؛ اما با این شرط که ابتدا با این مراکز قرارداد خرید منعقد کنید. یعنی به شکلی شما نمایندگی توزیع پتروشیمی‌ها باشید که برای این کار نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفت هستید. زیرا خرید باید به شکل عمده صورت بگیرد و پرداخت نیز باید نقدی انجام شود.

واسطه‌ها

فروشندگان مواد پتروشیمی پلیمری دیگری که در بازار نقش بازی می‌کنند؛ واسطه‌ها هستند. واسطه‌ها، شرکت‌ها، افراد و حتی کارخانه‌هایی هستند که با حضور در بازار بورس کالا یا از نمایندگی‌ها، مواد پتروشیمی را خریداری کرده و با اضافه‌کردن حق واسطه‌گری، این مواد را به مشتریان می‌فروشند. واسطه‌ها یکی از عوامل مهم در افزایش یا کاهش قیمت مواد پتروشیمی در بازار ایران هستند.

فروشندگان مواد پتروشیمی پلیمری در بازار ایران

جدای از اینکه روش فروش مواد پتروشیمی پلیمری چگونه است، در این قسمت به فروشندگان اصلی این دسته از مواد می‌پردازیم.

1- پتروشیمی‌ها

بزرگ‌ترین فروشندگان مواد پتروشیمی خود این شرکت‌ها هستند. پتروشیمی‌ها با حضور در بورس کالا یا به شکل مستقیم، تولیدات خود را بر اساس گریدبندی به فروش می‌رسانند.

2- تأمین‌کنندگان

تأمین‌کنندگان، شرکت‌های واسطی هستند که در بازار بورس کالا حضور فعال دارند و مواد پتروشیمی را از بورس خریداری کرده و آن‌ها را در سطح کشور یا حتی در جهان به فروش می‌رسانند. این فروشندگان عمده در سبد فروش خود تنها یک محصول یا یک گرید را نداشته و تمام تولیدات پتروشیمی را خریداری می‌کنند.

3- دلالان فعال

دلالی در بازار مواد پلیمری امری رایج است. در واقع دلال یا واسطه فردی است که مواد پتروشیمی پلیمری را از بورس کالا خریداری کرده و به کارخانه‌دار پایین‌دستی، مواد را می‌فروشد. واسطه‌ها همان قدر که فروش مواد پلیمری را تسهیل می‌بخشند؛ باعث افزایش قیمت مواد نیز می‌شوند.  

نحوه قیمت‌گذاری مواد پتروشیمی پلیمری

تا اینجا دانستیم که مواد پتروشیمی پلیمری به چه شکل خریدوفروش می‌شوند؛ اما شیوه قیمت‌گذاری پلیمرها در بازار چگونه است؟

به‌طورکلی شیوه قیمت‌گذاری مواد پتروشیمی پلیمری در بازار ایران به سه شکل متفاوت انجام می‌شود؛ این سه روش عبارت است از:

1- قیمت پایه

منظور از قیمت پایه، حداقل قیمتی است که تولیدکننده مواد پلیمری در بازار بورس برای کالای خود تعیین می‌کند یا می‌توان گفت قیمت پایه کف قیمت بازار است. این قیمت روزانه بر اساس قیمت دلار، نرخ خوراک پتروشیمی‌ها و قیمت جهانی نفت تغییر می‌کند. بسیاری از دلال‌ها بر اساس تجربه، مواد پلیمری را بر اساس قیمت پایه خریداری، انبار کرده و باقیمت بالا‌تر به مشتری می‌فروشند.

2- قیمت بورس کالا

قیمت بورس کالا، نرخی است که معمولاً در پایان روز و با تعطیلی بورس به دست می‌آید. این قیمت رقابتی بوده و گاهی در طول روز بالا و پایین می‌شود. یعنی بسته به تقاضا، امکان دارد قیمت مواد پلیمری در بازار بورس از نرخ پایه بیشتر شود یا بر اساس کاهش تقاضا قیمت مواد از نرخ پایه هم کمتر شود. اگر شما قصد خرید مواد پلیمری از بازار بورس کالا را دارید باید ابتدا کارت اقتصادی دریافت کرده و سپس بر اساس تجربه و مهارت خرید خود را انجام دهید.

3- نوسانات بازار جهانی

مانند همه تولیدات صنایع در همه جهان، قیمت مواد پتروشیمی نیز به نوسانات بازار جهانی بستگی دارد. مثلاً جنگ، تحریم یا مسائل بین‌المللی که قیمت نفت را در جهان تغییر می‌دهد و بالطبع قیمت مواد پلیمری را نیز دچار نوسان می‌کنند. همین امر باعث می‌شود قیمت در بازار ایران نیز دچار نوسان شود.

تفاوت خرید عمده و جزئی در بازار پلیمر ایران

بسیاری از شرکت‌ها، مواد پلیمری خود را بر اساس میزان تولید و نیازی که شرکت دارد، خریداری می‌کنند. برای همین این امکان وجود دارد که شما گاهی نیازمند خرید عمده و جزئی باشید. اما این نوع خرید چه مزایا و چه چالش‌هایی دارد.

مزایا و معایب خرید عمده مواد پتروشیمی پلیمری

خرید عمده مواد پتروشیمی پلیمری به خریدهایی گفته می‌شود که به شکل تناژ تهیه می‌شود. مثلاً تولیدکننده‌ای گرید LLDPE مواد پلیمری را به‌اندازه ده تن از فروشنده خریداری می‌کند. این نوع از خرید، عمده محسوب می‌شود.

• مزایای خرید عمده:
• کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل
• دردسترس‌بودن همیشه مواد اولیه تولید نایلون و نایلکس
• امکان دریافت آفر از تأمین‌کننده
• معایب خرید عمده
• هزینه انبارداری
• افزایش خطرات زیست‌محیطی
• دپوی کالا و نداشتن مشتری

مزایا و معایب خرید جزئی مواد پتروشیمی پلیمری

در کنار خرید عمده امکان خرید جزئی مواد پتروشیمی پلیمری وجود دارد. در این نوع خرید، میزان خرید کمتر از یک تن است و خریدار می‌تواند از صد تا یک تن خرید مواد پلیمری را انجام دهد. این نوع از خرید نیز دارای معایب و مزایای متفاوت است.

• مزایای خرید جزئی
• هزینه خرید کمتر و سرمایه‌گذاری عاقلانه‌تر
• نیاز به نیروی کمتر برای انبارداری و جابه‌جایی مواد
• کاهش خطرات زیست‌محیطی
• معایب خرید جزئی مواد پتروشیمی
• افزایش ریسک قیمتی مواد پلیمری
• افزایش هزینه حمل‌ونقل
• نبود مواد موردنیاز در زمان تولید
• قدرت چانه‌زنی کمتر در زمان خرید.

در کنار موارد گفته شده عدم خرید از فروشنده معتبر در بازار پلیمر مشکلات عدیده‌ای را به وجود می‌آورد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• عدم تطابق فنی گرید پلیمر پتروشیمی با مواد ارسالی
• تحویل‌ندادن به‌موقع کالای خریداری شده
• خرید به قیمت بالاتر

برای همین نیاز است در زمان خرید مواد پتروشیمی پلیمری در کنار شما یک مشاوره حقوقی معتبر باشد تا قرارداد رسمی و حقوقی برای شما تنظیم کند.

نکات حقوقی در زمان خرید مواد پتروشیمی

1. نوع، گرید مواد مشخص باشد.
2. مشخصات تولیدکننده (پتروشیمی) و نکات فنی مواد نوشته شود.
3. زمان و مکان تحویل، مشخص شود.
4. مشخص شود هزینه حمل‌ونقل با خریدار است یا فروشنده.
5. مبلغ دادوستد شده یا چک‌های فی‌مابین به طور کامل نوشته شود.

نکات مهم در زمان خرید خرد مواد پتروشیمی پلیمری

در زمان خرید خرد یا عمده مواد پلیمری باید به نکات مهمی توجه کرد؛ این نکات عبارت‌اند از:

• شناسنامه مواد تولیدی باید از فروشنده گرفته شود.
• مواد به آزمایشگاه‌های استاندارد فرستاده و با مشخصات ادعا شده تطبیق داده شود.
• دادوستد اسناد مالی ثبت و تحریر شود.
• اعتبار فروشنده بررسی شود.
• مواد اولیه بر اساس میزان تولید، محاسبه و به مقدار کافی خریداری شود.

بازرگانی معیار فروشنده معتبر مواد پلیمری پتروشیمی

اشاره شد که در بازار، دلال و فروشندگان کلاهبردار نیز وجود دارند که در زمان فروش مواد پلیمری با راهکارهای مختلف، به خریدار ضرر وارد کرده و سرمایه او را از بین می‌برند. برای این کار نیاز است شما اعتبار فروشنده را بر اساس شاخص‌های گفته شده بسنجید. ما برای اینکه شما با شاخص‌های اعتباری فروشنده مواد اولیه تولید محصولات پلاستیکی آشنا شوید، شرکت بازرگانی معیار را مثال می‌زنیم. این شرکت یکی از زیرمجموعه‌های شرکت صنایع پلاست لاله کاشان است.

1. به سابقه شرکت توجه کنید: شرکت معیار 27 سال است که در زمینه خرید و فروش مواد پتروشیمی فعالیت می‌کند.
2. کد بورسی داشته باشد: داشتن کد بورسی موجب می‌شود، فروشنده بتواند کالا را از بورس کالا تأمین کند که همین نکته می‌تواند باعث کاهش قیمت شود. شرکت معیار یکی از شرکت‌هایی است که کد بورسی داشته و می‌تواند مواد پتروشیمی پلیمری را از بورس تهیه کند.
3. خدمات مشاوره‌ای ارائه بدهد: یکی از شاخص‌های فروشندگان معتبر، امکان مشاوره‌های تولیدی است. ارائه فرمول‌ها و ترکیب‌های منحصربه‌فرد که موجب می‌شود نیاز به مواد اولیه کمتر شود. همان‌طور که گفته شد شرکت معیار یکی از زیرمجموعه‌های گروه صنعتی پلاست لاله کاشان است. این گروه صنعتی شامل سه زیرمجموعه یگر بغیر از بازرگانی معیار نیز می‌باشد:

الف- اندیکا: ساخت دستگاه‌های نایلون

ب- ممکن: تولید انواع نایلون

پ- پی ال سرویس: فروش قطعات دستگاه‌های نایلون و تعمیر و اورهال ماشین‌آلات نایلون

همکاری بازرگانی معیار با این سه مجموعه، باعث هم‌افزایی تجارب و دانش تولید می‌شود که خود را در قالب مشاوره‌های اصولی به خریداران مواد اولیه نایلون نشان می‌دهد.

اگر قرار است از یک فروشنده معتبر مواد پلیمری پتروشیمی خریداری کنید؛ کمتر برند یا مجتمعی را مانند بازرگانی معیار پیدا خواهید کرد. ما در معیار علاوه بر فروش مواد پتروشیمی، مستربچ، مواد افزودنی و بهترین گرانول را با کمترین قیمت به شما عرضه می‌کنیم.

جمع‌بندی

خریدوفروش مواد پلیمری اصولاً کار ساده‌ای نیست و نیاز به تخصص و مهارت دارد. خرید مواد با گرید و قیمت مناسب نیازمند اعتماد و تعیین شرایطی است که هم خریدار و هم فروشنده با آن موافق باشند. ما در معیار این امکان را فراهم آورده‌ایم که شما بهترین مواد پتروشیمی پلیمری را با بهترین قیمت و تضمین کیفیت با هر شرایط عمده و خرد خریداری کنید. اعتبار ما حضور و رضایتی است که مشتریان ما بعد از خرید مواد اولیه از معیار داشته‌اند.

سؤالات متداول

پلیمرها در چه صنایعی کاربرد دارند؟

 به‌جرئت می‌توان گفت که پلیمرها در تمام زندگی ما رخنه کرده‌اند. اما بیشترین حجم کاربرد انواع پلیمر در ایران در صنایع پلاستیک، ساختمانی، نساجی و قطعه‌سازی مصرف می‌شود.

خرید از بورس کالا چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد؟

بورس کالا برای خریداران عمده و تولیدکنندگان آشنا به مواد پلیمری بسیار به‌صرفه است. این مدل خرید دارای مزایای زیر است:

• قیمت شفاف
• کاهش واسطه‌ها
• ریسک کمتر
• تضمین کیفیت

اما خرید از بورس کالا دارای محدودیت‌هایی نیز هست که عبارت‌اند از:

• خرید باید به شکل عمده انجام شود.
• امکان خرید چند نوع کالا وجود ندارد.
• عرضه کالا متوقف می‌شود.
• برای حضور در بورس نیازمند کد اقتصادی است.
• حضور در بورس نیاز به دانش و علم اقتصاد دارد که کار را سخت می‌کند.

مهم‌ترین شرکت‌های پتروشیمی تولیدکننده پلیمر در ایران کدام‌اند؟

مهم‌ترین شرکت‌های تولید مواد پلیمری در ایران عبارت‌اند از: پتروشیمی مارون، پتروشیمی خلیج‌فارس، پتروشیمی جم